ΓΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Καλώς ορίσατε στο παιδαγωγικό αυτό εργαλείο για τη Δημοτική Εκπαίδευση.
Το έχει ετοιμάσει η συντακτική ομάδα «Κύκλοι της γης», αξιοποιώντας την εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα από την πρώτη Παγκύπρια εκστρατεία ενημέρωσης για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Το έργο μας άρχισε το καλοκαίρι του 2017 και συγχρηματοδοτείται από τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Μας βοήθησε ιδιαίτερα η δραστηριότητα που αναπτύξαμε σε σχολεία και η συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς.

Ο Οδηγός μας περιλαμβάνει εισηγήσεις προς τους εκπαιδευτικούς για καλύτερη γνώση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και ανάπτυξη δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του μαθήματός τους που να ενημερώνουν και να ευαισθητοποιούν τα νέα παιδιά ηλικίας 10-13 ετών αναφορικά με τη σημασία των τροφίμων και της αγροτικής παραγωγής για όλη την Ευρώπη.

Χάρη στην Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), οι Ευρωπαίοι αγρότες μπορούν να διασφαλίσουν ένα σταθερό, ασφαλή και οικονομικά προσιτό εφοδιασμό τροφίμων για πάνω από 500 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Μπορούν επίσης να κερδίσουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα κατά τη διαδικασία αυτή.

Η Κύπρος, όπως συνέβη σε όλες τις χώρες της Ευρώπης το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα, έχει αστικοποιηθεί. Τα παιδιά της νέας χιλιετίας ζουν στις πόλεις και αναπτύσσουν δραστηριότητες και συνήθειες που τους απομακρύνουν από τη γη, την ύπαιθρο και τη φύση.

Κι όμως, η πηγή της τροφής είναι η γη και οι αγρότες που την καλλιεργούν στην εποχή μας, μας προσφέρουν τρόφιμα και κρατούν ζωντανή την ύπαιθρο. Με σειρά προγραμμάτων η ΚΑΠ φροντίζει παράλληλα με την αγροτική παραγωγή να βοηθά τους γεωργούς και κτηνοτρόφους να προστατεύουν το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους, που στην Κύπρο είναι τόσο πολύτιμοι εξαιτίας της Κλιματικής Αλλαγής.

Αυτός ο Οδηγός αξιοποιεί το ενημερωτικό υλικό που έχει παραχθεί στο πλαίσιο της εκστρατείας «Κύκλοι της γης» όπως βίντεο κλιπ και διαφάνειες και συμπληρώνει παιδαγωγικές εισηγήσεις που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με περισσότερο «κυπριακό άρωμα» στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και στα οφέλη της για την πατρίδα μας, τους καταναλωτές, τη νέα γενιά και τους αγρότες μας.

 

Σχέδιο μαθήματος

 

1ο Μέρος. Αρχικό μάθημα (Χρόνος μια διδακτική περίοδος – 40 λεπτά)

Οι μαθητές παρακολουθούν τα τρία βιντεοκλίπ κινούμενων σχεδίων με τις τρεις θεματικές ενότητες (τρόφιμα, περιβάλλον, ύπαιθρος) και μετά σε τρεις ομάδες (μια για την κάθε ενότητα) συζητούν και διερευνούν τα θέματα που αναφέρθηκαν. Στη συνέχεια, ένας μαθητής από την κάθε ομάδα παρουσιάζει αυτά που έμαθαν από το συγκεκριμένο βίντεο, τι τους εξέπληξε, τι ήταν αυτό που τους κέντρισε το ενδιαφέρον. (20 λεπτά)

Στην συνέχεια η παρουσίαση διαφανειών δίνει στους εκπαιδευτικούς τη δυνατότητα να υπεισέλθουν σε περισσότερες λεπτομέρειες, και να εκμαιεύσουν θέματα συζήτησης με τους μαθητές. (20 λεπτά)

2ο Μέρος. Φύλλα εργασίας (Χρόνος μια διδακτική περίοδος – 40 λεπτά)

Ο εκπαιδευτικός επιλέγει την ενότητα και το θέμα δραστηριότητας της ημέρας. Χρησιμοποιώντας τις αντίστοιχες διαφάνειες παρουσιάζει το θέμα και στην συνέχεια μοιράζει τα φύλλα εργασίας στους μαθητές. (20 λεπτά)

Οι μαθητές μέσα από συζήτηση καλούνται να απαντήσουν στις ερωτήσεις στα φύλλα εργασίας. (20 λεπτά)

Περιεχόμενο του πακέτου

 

Το παιδαγωγικό πακέτο για εκπαιδευτικούς περιλαμβάνει το αρχικό μάθημα, που περιέχει μια παρουσίαση διαφανειών και τρία βιντεοκλίπ κινούμενων σχεδίων, τα οποία παρουσιάζουν τα τρία θέματα που υποστηρίζει η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ με ευχάριστο τρόπο.
Υπάρχει μια ενότητα για καθένα από τα τρία θέματα:

ΤΡΟΦΙΜΑ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΥΠΑΙΘΡΟΣ

Στο αρχικό 40λεπτο μάθημα ο εκπαιδευτικός μπορεί να ξεκινήσει, ανάλογα με την επιλογή του, με την προβολή των βιντεοκλίπ πρώτα και στην συνέχεια με τη παρουσίαση διαφανειών. Ο στόχος του αρχικού μαθήματος είναι να προωθήσει τη συμμετοχή και την ενασχόληση των μαθητών με το θέμα και να καθορίσει το πλαίσιο για περαιτέρω δραστηριότητες (δραστηριότητες με φύλλα εργασίας).

Μετά το αρχικό μάθημα, ο εκπαιδευτικός μπορεί να επιλέξει από τα φύλλα εργασίας κάθε ενότητας. Ένα φύλλο εργασίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μία διδακτική περίοδο. Ο στόχος των φύλλων εργασίας είναι να επιτραπεί στους μαθητές να διερευνήσουν διάφορα θέματα που συνδέονται με τα τρόφιμα, το περιβάλλον και την ύπαιθρο. Η κάθε ενότητα περιλαμβάνει μια σύντομη εισαγωγή για τους εκπαιδευτικούς, όπου περιγράφονται οι μαθησιακοί στόχοι και τα φύλλα εργασίας. Στο κάθε φύλλο εργασίας υπάρχει και μια παρουσίαση διαφανειών. Όλα τα φύλλα εργασίας των μαθητών είναι σε μορφή έτοιμη για φωτοτυπία.

Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να επιλέξουν να χρησιμοποιήσουν μερικά θέματα και από τις τρεις ενότητες που να συνάδουν με την ηλικία και τις ικανότητες των μαθητών τους. Επίσης, οι δραστηριότητες στην αίθουσα της τάξης μπορούν να συνδυαστούν και να προσαρμοστούν, ανάλογα με την επιθυμία του εκπαιδευτικού και με το συγκεκριμένο διδακτικό θέμα.

ΑΡΧΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ
ΚΥΚΛΟΙ ΤΗΣ ΓΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΒΙΝΤΕΟ

ΒΙΝΤΕΟ

ΒΙΝΤΕΟ

ΤΡΟΦΙΜΑ

Εισαγωγή – Μαθησιακοί στόχοι

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), στο ξεκίνημα της το 1962, είχε σαν κύριο στόχο την επισιτιστική ασφάλεια των ευρωπαίων πολιτών. Να υπάρχουν, δηλαδή, πάντα άφθονα τρόφιμα στα ράφια των καταστημάτων και οι τιμές να είναι προσιτές.
Παράλληλα όμως, η ΚΑΠ φροντίζει να εξασφαλίζει και ένα δίκαιο βιοτικό επίπεδο για τα 22 εκατομμύρια αγρότες της. Έτσι, η ΕΕ στηρίζει τους αγρότες της ώστε να παρέχουν τρόφιμα ασφαλή, υψηλής ποιότητας, ιχνηλάσιμα και παραγόμενα με βιώσιμο τρόπο, για πάνω από 500 εκατομμύρια ευρωπαίους καταναλωτές.

Η Ευρώπη είναι γνωστή για την τεράστια ποικιλία εκλεκτών προϊόντων, όπως εκφράζονται στις μεγάλες γαστρονομικές παραδόσεις μας. Μέσω της πολιτικής ποιότητας της ΚΑΠ, η ΕΕ παρέχει μια σειρά μέτρων για να βοηθήσει τους παραγωγούς να αξιοποιήσουν τη φήμη των ευρωπαϊκών προϊόντων υψηλής ποιότητας για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας.
Προκειμένου να συμβάλει στην προστασία και την προώθηση προϊόντων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη γεωγραφική τους προέλευση καθώς και με τα παραδοσιακά προϊόντα, η ΕΕ δημιούργησε λογότυπα ποιότητας.

Προϊόντα με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ)
Στη κατηγορία αυτή προσδιορίζονται τα προϊόντα που παράγονται, επεξεργάζονται και προετοιμάζονται σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, χρησιμοποιώντας την αναγνωρισμένη τεχνογνωσία των τοπικών παραγωγών και των συστατικών της περιοχής. Τα προϊόντα αυτά πρέπει να τηρούν συγκεκριμένο σύνολο προδιαγραφών.

Προϊόντα με Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ)
Στη κατηγορία αυτή προσδιορίζονται τα προϊόντα των οποίων η ποιότητα ή η φήμη συνδέονται με τον τόπο ή την περιοχή παραγωγής, επεξεργασίας ή παρασκευής, αν και τα χρησιμοποιούμενα συστατικά δεν πρέπει απαραιτήτως να προέρχονται από τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Τα προϊόντα αυτά πρέπει επίσης να τηρούν συγκεκριμένο σύνολο προδιαγραφών.

Βιολογικά προϊόντα
Εκτός από τα πιστοποιημένα προϊόντα, η ΕΕ βοηθά επίσης στην προώθηση και στην επισήμανση των τροφίμων που έχουν παραχθεί με βιολογικές μεθόδους.

Η Κύπρος έχει μέχρι σήμερα πέντε καταχωρημένες ονομασίες αγροτικών προϊόντων στην ΕΕ. Προϊόντα ΠΟΠ είναι το κολοκάσι και οι πούλλες Σωτήρας. Προϊόντα ΠΓΕ είναι το γλυκό τριαντάφυλλο Αγρού, το Παφίτικο λουκάνικο, τα κουφέτα αμυγδάλου και το λουκούμι Γεροσκήπου. Με τη πιστοποίηση των παραδοσιακών μας προϊόντων τα οφέλη είναι πολλαπλά. Εξασφαλίζεται η προστασία του προϊόντος από απομιμήσεις, καταγράφεται επίσημα η μέθοδος παραγωγής ή παρασκευής του και επιτυγχάνουμε την αναγνώριση μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ιστορικά στοιχεία.

Για να εξασφαλιστεί ότι όλα τα τρόφιμα που παράγονται στην Ευρώπη είναι υψηλής ποιότητας και κατάλληλα για κατανάλωση, η EE έχει εφαρμόσει συστήματα για τη σήμανση, την ιχνηλασιμότητα και την ποιότητα. Πληροφορίες που αναγράφονται στη συσκευασία του προϊόντος προσδιορίζουν τη μέθοδο παραγωγής, τη χώρα προέλευσης και τον αριθμό του εγγεγραμμένου παραγωγού.

Επειδή ασφαλή τρόφιμα μπορούν μόνο να προέρχονται από υγιή και καλά ανατρεφόμενα ζώα, η ΕΕ έχει ορίσει πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων. Πρέπει να αποφεύγεται ο πόνος και η ταλαιπωρία και τα εκτρεφόμενα ζώα και πουλερικά πρέπει να έχουν ελάχιστο χώρο διαβίωσης. Οι αγρότες ενθαρρύνονται να επανέλθουν σε μεθόδους ελεύθερης εκτροφής.

Η ΚΑΠ φροντίζει να εφαρμόζονται τα μέτρα αυτά μέσω της παρακολούθησης κάθε σταδίου της διατροφικής αλυσίδας, από το αγρόκτημα μέχρι το τραπέζι μας..

Σε αυτή την ενότητα οι μαθητές θα είναι σε θέση:

• Να αναγνωρίσουν τη σημασία των πιστοποιημένων προϊόντων που παράγονται τοπικά για τη διατήρηση των παραδόσεων και του πολιτισμού μας (φύλλο εργασίας: «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ»).
• να διερευνήσουν και να κατανοήσουν πως στη ΕΕ τα συστήματα σήμανσης και ιχνηλασιμότητας μάς εγγυώνται ποιοτικά τρόφιμα (φύλλο εργασίας: «ΚΩΔΙΚΟΣ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΛΗΞΗΣ»).

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΩΔΙΚΟΣ ΚΑΙ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΛΗΞΗΣ

INTERACTIVE GAMES

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Εισαγωγή – Μαθησιακοί στόχοι

Η ΚΑΠ, στα πρώτα χρόνια από την ίδρυση της το 1962, ενθάρρυνε τους γεωργούς να χρησιμοποιούν σύγχρονες τεχνικές και μηχανήματα με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς σε τρόφιμα. Στις νέες τεχνικές που εφαρμόζονταν συμπεριλαμβάνονταν και τα χημικά λιπάσματα, που αποδείχτηκαν στη συνέχεια επιζήμια για το περιβάλλον.
Η πολιτική ήταν αποδοτική και ο αρχικός στόχος, η επισιτιστική ασφάλεια, είχε επιτευχθεί. Τα τελευταία χρόνια οι προτεραιότητες έχουν αλλάξει και η ΚΑΠ με τις μεταρρυθμίσεις του 2013 επικεντρώνεται περισσότερο στη προστασία του περιβάλλοντος. Ένα αυξημένο ποσοστό επιχορηγήσεων κατανέμεται πλέον σε βιώσιμες γεωργικές μεθόδους. Επιπρόσθετα οι αγρότες προκειμένου να δικαιούνται εισοδηματική στήριξη πρέπει να σέβονται τους κανόνες και τα πρότυπα προστασίας του περιβάλλοντος.
Οι αγρότες διαχειρίζονται την ύπαιθρο προς όφελος όλων μας, γιατί έχουν συνειδητοποιήσει ότι οι φυσικοί μας πόροι είναι ο πλούτος μας. Παρέχουν σωστή φροντίδα για τη συντήρηση του εδάφους και για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Με τη χρήση βιώσιμων γεωργικών πρακτικών στηρίζουν τα οικοσυστήματα της άγριας ζωής και έτσι προστατεύεται το περιβάλλον.
Η ΚΑΠ, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, με μεταρρύθμιση της παρέχει επίσης ειδική στήριξη στη βιολογική γεωργία. Η βιολογική γεωργία είναι μια μέθοδος καλλιέργειας η οποία αποφεύγει πλήρως τη χρήση χημικών λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, καθώς και πρόσθετων ουσιών στις ζωοτροφές. Οι βιολογικοί καλλιεργητές βασίζονται στα υπολείμματα συγκομιδών και στα ζωικά λιπάσματα (κοπριά) για τη διατήρηση της παραγωγικότητας του χώματος και τον εμπλουτισμό του με θρεπτικές ουσίες.
Η κομποστοποίηση είναι μια φυσική διαδικασία κατά την οποία τα οργανικά απόβλητα (φρούτα, λαχανικά, κλαδέματα κλπ.) μετατρέπονται σε ένα πλούσιο οργανικό μείγμα (φυτόχωμα ή κομπόστ) το οποίο χρησιμοποιείται για την βελτίωση της ποιότητας του εδάφους.
Η κλιματική αλλαγή, όπως η ξηρασία και η λειψυδρία ή οι χειμερινές καταιγίδες και πλημύρες, φέρνει προκλήσεις για τους γεωργούς. Η γεωργία πρέπει να προσαρμοστεί στη κλιματική αλλαγή, στις μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες και στις συχνότερες φυσικές καταστροφές. Μέσω των επιχορηγήσεων της ΚΑΠ, οι αγρότες βοηθούνται στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, αναπτύσσοντας Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) όπως η αιολική ενέργεια, η ηλιακή ενέργεια, η γεωθερμική ενέργεια, η βιομάζα (από υπολείμματα καλλιεργειών και από κτηνοτροφικά απόβλητα), βιοαέρια (αέρια μονάδων επεξεργασίας λυμάτων) κλπ.

Σε αυτή την ενότητα οι μαθητές θα είναι σε θέση:

• Να διερευνήσουν πως μπορούν να διαδραματίσουν έναν ρόλο στην καταπολέμηση της σπατάλης των τροφίμων για τη προστασία του περιβάλλοντος (φύλλο εργασίας: «ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΑΤΑΛΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ»).
• Να αναγνωρίσουν ποιο είναι το όφελος που αποκομίζουμε με τη κομποστοποίηση και να περιγράφουν την λειτουργία ενός κάδου κομποστοποίησης (φύλλο εργασίας: «ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ»).

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΑΤΑΛΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΜΠΟΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & INTERACTIVE GAMES

ΥΠΑΙΘΡΟΣ

Εισαγωγή – Μαθησιακοί στόχοι

Η ΚΑΠ υποστηρίζει και βοηθά ώστε διατηρείται η ύπαιθρος ζωντανή. Χωρίς την οικονομική στήριξη των αγροτών θα ήταν πολύ δύσκολο να κρατηθούν ζωντανές πολλές κοινότητες της υπαίθρου, κυρίως οι ημιορεινές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου παρατηρείται και το σοβαρότερο πρόβλημα εγκατάλειψης της γης.

Στην Κύπρο, ο μέσος όρος ηλικίας των αγροτών  κάτω των 35 ετών είναι 1,7% (6,0% στην ΕΕ28), ενώ άνω των 64 ετών είναι 40% (31,1% στην ΕΕ28).

Η ΚΑΠ μέσω του Εθνικού Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης στοχεύει στην οικονομική ανάπτυξη της υπαίθρου και στην δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Η ΚΑΠ παρέχει οικονομικά κίνητρα σε νέους, κάτω των 40 ετών, να εγκατασταθούν και να εργαστούν σε αγροκτήματα, συμβάλλοντας έτσι στην πληθυσμιακή αναζωογόνηση της υπαίθρου. Η ΚΑΠ προσφέρει επίσης προγράμματα κατάρτισης και ανάπτυξης δεξιοτήτων για νέους γεωργούς και κτηνοτρόφους και προωθεί την χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας.

Η ΕΕ, μέσω των επιχορηγήσεων, ενθαρρύνει και στηρίζει τους αγρότες να χρησιμοποιούν βιώσιμες γεωργικές πρακτικές, συμβάλλοντας στην προστασία των οικοσυστημάτων και στην διατήρηση της βιοποικιλότητας.

Επομένως, η ΚΑΠ παρέχει στους αγρότες την απαραίτητη οικονομική ενίσχυση για να εξασφαλίσει ότι θα συνεχίσουν να δουλεύουν τη γη για να μας παράγουν τρόφιμα και για να διατηρήσουν τους φυσικούς  μας πόρους και την πολιτιστική μας κληρονομιά.

Σε αυτή την ενότητα οι μαθητές θα είναι σε θέση:

  • Να διερευνήσουν πώς η ΚΑΠ βοηθά τους γεωργούς να είναι πιο παραγωγικοί και να εκσυγχρονίζουν και να βελτιώνουν τις τεχνικές τους ικανότητες (φύλλο εργασίας: «Ο ΑΓΡΟΤΗΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ»).
  • Να περιγράψουν την εμπειρία τους σε μια επίσκεψη σε αγρόκτημα (φύλλο εργασίας: «Η ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ»).

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ο ΑΓΡΟΤΗΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΥΠΑΙΘΡΟ

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ & INTERACTIVE GAMES